ต้อเนื้อ และต้อลม เป็นโรคตาที่พบได้บ่อยมาก แต่ไม่เป็นอันตรายร้ายแรงแบบต้อหิน และต้อกระจก

ต้อเนื้อ

ต้อเนื้อมีลักษณะเป็นแผ่นเนื้อสีแดง ๆ รูปสามเหลี่ยมงอกจากตาขาวลามเข้าไปในตาดำ มักพบบริเวณหัวตามากกว่าหางตา ต้อเนื้อนี้จะค่อย ๆ โตลุกลามอย่างช้า ๆ เข้าไปในตาดำ ส่วนใหญ่กินเวลาร่วมสิบปี ถ้าเป็นมากจะลามเข้าไปจนถึงกลางตาดำปิดรูม่านตาซึ่งจะปิดบังการมองเห็นทำให้ตามัวได้

ต้อลม


ต้อลมเป็นโรคที่คล้ายคลึงกับต้อเนื้อ มีลักษณะเป็นก้อนขาวหรือเหลือง นูน อยู่ข้าง ๆ ตาดำ โดยไม่ได้ลุกลามเข้าไปในตาดำอย่างต้อเนื้อ
ทั้งต้อเนื้อและต้อลมอาจทำให้เกิดอาการอักเสบได้ จะทำให้ตาขาวในบริเวณใกล้เคียงกับต้อแดงขึ้น

สาเหตุ  ต้อเนื้อ และต้อลม เป็นโรคที่คล้ายคลึงกัน เกิดจากสาเหตุเดียวกัน คือเกิดจากการแพ้ และการระคายเคือง อันเนื่องมาจากแสงอัลตราไวโอเลต ฝน และลม โรคนี้จึงมักเกิดกับผู้ที่ทำงานกลางแจ้ง ดังนั้นแพทย์จึงแนะนำให้ผู้ป่วยโรคนี้ใส่แว่นกันแดดไว้เสมอในเวลาออกกลางแจ้ง

อาการ  ผู้ป่วยเป็นต้อเนื้อ และต้อลม จะมีอาการเคืองตาแสบตา น้ำตาไหล ตาแดง คันตา ถ้าเป็นน้อยจะไม่ทำให้ตามัวแต่ถ้าเป็นมาก เช่นในกรณีที่ต้อเนื้อลุกลามเข้ามาถึงกลางตาดำจะทำให้ตามัวลง

การรักษาและการป้องกัน

1. ใส่แว่นกันแดด, สวมหมวก, กางร่มในเวลาที่ออกกลางแจ้ง
2. ไม่จำเป็นต้องรักษาในรายที่มีอาการไม่มาก
3. ใช้ยาหยอดตาในผู้ที่มีอาการเคืองตา ตาแดง น้ำตาไหล แต่ยาหยอดตาไม่สามารถทำให้ต้อเนื้อต้อลมหายไปได้
4. ต้อลมหรือต้อเนื้อที่เป็นน้อยไม่จำเป็นต้องผ่าตัดออกเพราะไม่อันตรายต่อตา
5. การผ่าตัดจะทำในผู้ป่วยต้อเนื้อที่มีอาการมาก หรือต้อเนื้อที่ลุกลามเข้าไปบนกระจกตาดำมากพอสมควรและ/หรือมีผลทำให้ตามัว

 การผ่าตัด

             การผ่าตัดลอกต้อเนื้อควรทำผ่านกล้องจุลทรรศน์โดยจักษุแพทย์เพราะหลังจากลอกต้อเนื้อไปแล้วในบางรายอาจกลับเป็นใหม่ได้ ซึ่งมักเป็นมากกว่าเดิม คือต้อเนื้อที่ขึ้นใหม่นี้จะแดงหน้าและอักเสบมากกว่าเดิม และการรักษาโดยการลอกใหม่อีกครั้งจะยากกว่าการลอกครั้งแรกด้วย

การผ่าตัดต้อเนื้อทำได้หลายวิธี คือ

1. ลอกต้อเนื้อออก โดยการตัดต้อเนื้อออกจากเยื่อตาขาว และลอกต้อส่วนที่ติดอยู่บนตาดำ ออก

2. ลอกต้อเนื้อตามวิธีที่ 1 ร่วมกับการตัดเอาเยื่อตาขาวจากด้านบนของลูกตา มาปะลงบริเวณตาขาวที่ได้รับการลอกต้อเนื้อออกไปแล้ว เป็นวิธีที่ดีมาก ในการป้องกันการกลับเป็นใหม่ ของต้อเนื้อ

3. ลอกต้อเนื้อตามวิธีที่ 1 ร่วมกับการใช้เยื่อหุ้มรกซึ่งผ่านการเตรียมและเก็บรักษาไว้ มาปะแทนเยื่อบุตา ใช้ในกรณีที่เป็นครั้งแรก, ต้อเนื้อขนาดใหญ่, จำเป็นต้องเก็บเยื่อบุตาไว้รักษาโรคอื่น

 โดย : คณะอนุกรรมการวิชาการ ศูนย์ดวงตาสภากาชาดไทย